Er zijn twee soorten mensen. Mensen die de vaatwasser “even snel” inruimen… En mensen die daarna alles opnieuw indelen. Ik val in die tweede categorie. Niet uit controledrang natuurlijk. Nee joh. Puur uit liefde voor efficiëntie. Voor het optimale resultaat. Voor een glanzend schone kop zonder waterdruppels op de rand. Althans, dat vertel ik mezelf.
Laatst gebeurde het weer. Ik liep de keuken in, zag een halfvolle vaatwasser en dacht: dat kan beter. Borden stonden te dicht op elkaar. Glazen op een plek waar ze nooit droog worden. Bestek… laten we het daar maar niet over hebben. Dus ik deed wat ieder weldenkend mens zou doen. Ik haalde alles eruit en begon opnieuw.
Borden netjes gespreid. Kopjes strategisch geplaatst. Pannen onderin, schuin, zodat het water er goed langs kan. Bestek gesorteerd, want dat werkt lekker efficiënt bij het uitruimen. Ik deed een stap achteruit. Keek ernaar. Tevreden. Dit was hoe het hoorde. Totdat mijn vrouw binnenkwam.
Ze keek. Eerst naar de vaatwasser. Toen naar mij. En toen weer naar de vaatwasser. “Was ik iets aan het doen?” vroeg ze. Goede vraag. Technisch gezien wel. Maar blijkbaar niet op de manier die voldeed aan mijn (toegegeven, vrij specifieke) kwaliteitsnormen. We hebben erom gelachen. Gelukkig wel. Maar ergens bleef het hangen. Want wat daar gebeurde in die keuken, gebeurt op de werkvloer ook. Alleen noemen we het daar geen “opnieuw inruimen”.
We noemen het optimaliseren. Of bijsturen. Of… even helpen. Je ziet iemand ergens mee bezig. Een taak, een project, een plan. En je denkt: dit kan beter. Sneller. Slimmer. Netter. Dus je mengt je erin.
“Zal ik even meekijken?”
“Handiger is als je het zo doet.”
“Ik zou het zelf anders aanpakken.”
Allemaal logisch. Allemaal goed bedoeld. En voor je het weet sta je naast iemand die bezig was… en ben jij degene die het doet. Niet omdat de ander het niet kan. Maar omdat jij het nét anders,en in jouw ogen beter ziet.
Het resultaat? De vaat is schoon. Maar de energie is weg. Want waar eerst nog iemand eigenaar was van zijn werk, voelt het nu als: blijkbaar deed ik het niet goed genoeg. En de volgende keer? Laat maar. Doe jij het maar meteen. Efficiënt? Misschien. Duurzaam? Zeker niet.
Het lastige is: in organisaties wordt dit gedrag vaak beloond. Het ziet er betrokken uit. Proactief. Kwaliteitsgericht. “Fijn dat jij er nog even naar hebt gekeken.” Totdat je een team hebt dat wacht. Wacht tot jij het nakijkt. Wacht tot jij het goedkeurt. Wacht tot jij het overneemt.
En jij? Jij staat elke dag de vaatwasser van anderen opnieuw in te ruimen. Gefeliciteerd. Je hebt jezelf onmisbaar gemaakt. En je team afhankelijk.Het alternatief is spannend. Want het betekent dat je moet verdragen dat dingen anders gaan dan jij het zou doen. Misschien zelfs iets minder strak. Iets minder efficiënt. Iets minder… jouw manier. Maar wel van hen.
En daar zit precies de winst. Want mensen leren niet door te kijken hoe jij het doet. Ze leren door het zelf te doen. Inclusief de fouten. Inclusief de natte glazen en het bestek dat nog een rondje moet. Dus de volgende keer dat je langs iemands “vaatwasser” loopt en denkt: dit kan beter… Stel jezelf dan één vraag:
Gaat het hier om schone vaat… of om eigenaarschap?
En als het tweede belangrijker is (wat het meestal is) probeer dan iets anders: 👉 Laat het staan.
Ja, echt. Laat het zoals het is. Of nog beter: stel een vraag in plaats van dat je het oplost.
“Hoe heb je dit aangepakt?”
“Waar ben je nog niet helemaal tevreden over?”
“Wat zou je een volgende keer anders doen?”
Je zult merken dat de kwaliteit vanzelf omhoog gaat. Niet omdat jij het hebt gefixt, maar omdat zij het hebben geleerd. En geloof me… dat scheelt je een hoop inruimwerk.
Drie tips om uit de vaatwasser te blijven:
- Herken je eigen ‘herinruim-reflex’
Voel je de neiging om iets over te nemen? Grote kans dat daar je groeikans zit. - Vervang oplossen door vragen stellen
Nieuwsgierigheid creëert ontwikkeling. Oplossen creëert afhankelijkheid. - Accepteer ‘goed genoeg’ als tussenstap
Perfectie van jou levert minder op dan eigenaarschap van een ander.
En om mee af te sluiten:
Waar in jouw werk ben jij stiekem nog steeds de vaatwasser van iemand anders aan het inruimen?
