Waarom veel coaching blijft hangen
Veel mensen die willen veranderen, blijven vastlopen in dezelfde patronen, ondanks inzicht en motivatie. Niet omdat ze het niet snappen, maar omdat de basis ontbreekt om het ook echt anders te doen.
Mij valt op dat de meeste mensen die bij coaching of begeleiding uitkomen, al van alles hebben geprobeerd. Ze hebben nagedacht, gelezen, gesprekken gevoerd en vaak ook al inzicht gekregen in wat er speelt. En toch merken ze dat ze blijven vastlopen, soms in hun hoofd, soms in hun gedrag, en soms in de manier waarop ze zich verhouden tot anderen.
Dat is geen gebrek aan motivatie. Het is ook geen gebrek aan inzicht. Het is meestal een teken dat er iets in de basis niet klopt.
In mijn werk zie ik dat steeds terug. Bij mensen die ogenschijnlijk goed functioneren, maar vanbinnen vastlopen. En ook in teams waar het niet meer stroomt, terwijl iedereen zijn best doet. De vorm verschilt, maar onder de oppervlakte zie ik vaak hetzelfde terugkomen: onrust, gebrek aan regie, moeite met uitspreken en geen stabiele basis om op terug te vallen.
Vanuit mijn achtergrond in studie, veiligheid, en mijn werk als gedrags- en EMDR-therapeut, heb ik geleerd om niet te blijven hangen in wat zichtbaar is, maar direct te kijken naar wat eronder speelt. Niet alleen wat iemand doet, maar wat maakt dat iemand het blijft doen, zelfs als hij weet dat het niet helpt. Wat ik daarin steeds weer zag, is dat veel trajecten te vroeg inzetten op verandering. Er wordt gewerkt aan gedrag, aan communicatie of aan inzicht, terwijl de basis waarop dat moet landen nog niet stevig genoeg is. Dan lijkt het even te werken, maar zakt het net zo snel weer weg.
Daar ligt voor mij het verschil.
Ik werk niet vanuit het idee dat iemand “meer moet leren” of “het anders moet doen”, maar vanuit de vraag wat er eerst nodig is om überhaupt te kúnnen veranderen. Die manier van kijken vraagt soms vertragen aan de voorkant, maar zorgt juist voor versnelling daarna.
Van daaruit is mijn CRES-methodiek ontstaan. Niet als theorie of model op papier, maar als een aanpak die in de praktijk is gevormd, door jaren te werken met mensen en teams die vastlopen. Een methode die niet begint bij het probleem, maar bij de basis die nodig is om duurzaam te veranderen.
Wat dit betekent in de praktijk
Wanneer je op deze manier naar gedrag en verandering kijkt, verschuift ook hoe je werkt met mensen en teams. Het gaat dan niet meer alleen over wat er anders moet, maar over wat er eerst nodig is om dat ook daadwerkelijk vol te houden.
In individuele begeleiding betekent dit dat we niet blijven hangen in praten of analyseren, maar dat we het concreet maken. Wat gebeurt er in jou op het moment dat het schuurt? Waar verlies je regie, en wat heb je daar nodig om het anders te doen? Niet groot en ingewikkeld, maar klein en toepasbaar, zodat je het ook kunt gebruiken op de momenten die er echt toe doen.
In teams zie je een vergelijkbare beweging. Veel teams denken dat ze een communicatieprobleem hebben, terwijl het in werkelijkheid vaak gaat over veiligheid en duidelijkheid. Mensen spreken zich niet uit, reageren op elkaar in plaats van met elkaar en raken verstrikt in onderlinge spanning. Door terug te gaan naar de basis ontstaat er weer structuur. Wat spreken we af, hoe gaan we met spanning om, en wat doen we als het schuurt? Niet meer praten om het praten, maar werken aan gedrag dat zichtbaar wordt op de werkvloer. Daarin zit ook het verschil met veel trajecten die teams al hebben gehad. Het blijft niet bij inzicht of een goed gesprek, maar wordt vertaald naar hoe mensen daadwerkelijk handelen, juist op de momenten dat het lastig wordt.
En precies daar komt ook het thema patronen weer terug. Niet als los onderwerp, maar als iets wat zichtbaar wordt zodra de basis stevig genoeg is. Pas wanneer iemand voldoende comfort en regie ervaart, ontstaat er ruimte om te herkennen wat hij steeds herhaalt en om daar bewust iets anders in te doen.
Waar CRES allemaal voor gebruikt kan worden
Wat CRES voor mij krachtig maakt, is dat het niet gebonden is aan één type vraag of probleem. Het richt zich niet op de buitenkant, maar op de onderliggende manier waarop iemand omgaat met spanning, keuzes en gedrag. En juist daardoor zie je dat het op veel verschillende situaties toepasbaar is. In individuele begeleiding kom ik het vaak tegen bij mensen die vastlopen in hun hoofd. Mensen die blijven nadenken, twijfelen en moeite hebben om keuzes te maken, terwijl ze ergens wel voelen wat ze willen. Daar ligt het probleem zelden in een gebrek aan inzicht, maar veel vaker in het ontbreken van rust en regie. Zodra die basis terugkomt, ontstaat er ruimte om weer richting te voelen en stappen te zetten die ook vol te houden zijn.
Bij relationele problemen zie je een vergelijkbare beweging. Mensen willen wel verbinden, maar raken elkaar juist kwijt op de momenten dat het spannend wordt. Er wordt ingeslikt, vermeden of juist gereageerd vanuit emotie, waardoor patronen zich blijven herhalen. Door eerst veiligheid en regie terug te brengen, ontstaat er ruimte om anders te reageren en eerlijker te communiceren, zonder dat het escaleert.
Ook bij trauma, angst en paniekklachten werkt deze manier van kijken anders dan veel mensen gewend zijn. De neiging is vaak om het probleem direct te willen oplossen of onder controle te krijgen, terwijl het systeem juist vraagt om rust en veiligheid. Door eerst te werken aan comfort, het reguleren van spanning en het herstellen van een gevoel van veiligheid, ontstaat er ruimte om stap voor stap weer regie te ervaren. Van daaruit wordt het mogelijk om anders om te gaan met wat eerder overweldigend voelde.
Binnen teams zie je dezelfde dynamiek terug op een andere manier. Wat vaak wordt benoemd als “gedoe” of een communicatieprobleem, blijkt in de praktijk vaak een gebrek aan veiligheid en duidelijkheid. Mensen spreken zich niet uit, houden dingen in of reageren juist te direct, waardoor samenwerking onder druk komt te staan. Door terug te gaan naar de basis van comfort en regie ontstaat er weer ruimte om afspraken te maken, elkaar aan te spreken en samen te werken op een manier die rust geeft in plaats van spanning.
Ook bij stress, overbelasting of dreigende uitval zie je dat CRES goed aansluit. Niet omdat het een snelle oplossing biedt, maar omdat het helpt om eerst terug te keren naar een basis waarin iemand weer kan voelen wat er nodig is. Vanuit daar ontstaat ruimte om keuzes te maken die bijdragen aan herstel, in plaats van het blijven doorgaan op wilskracht. Wat al deze situaties met elkaar verbindt, is dat het niet gaat om het probleem zelf, maar om hoe iemand of een team ermee omgaat. En precies daar ligt de kracht van CRES. Niet in het oplossen van één specifiek vraagstuk, maar in het herstellen van de basis waarop mensen weer kunnen functioneren, keuzes kunnen maken en gedrag kunnen veranderen op een manier die blijft.
EMDR als verdieping binnen CRES
Binnen mijn werk gebruik ik EMDR als aanvulling op de CRES-methodiek, niet als losse interventie, maar als onderdeel van het geheel. Waar CRES zich richt op het herstellen van de basis, veiligheid, regie, expressie en stabiliteit, kan EMDR helpen om ervaringen die vast zijn blijven zitten in het systeem los te maken.
In de praktijk zie je dat sommige reacties niet alleen voortkomen uit het hier en nu, maar uit eerdere ervaringen die nog steeds invloed hebben op hoe iemand reageert. Dat kan zich uiten in spanning, vermijding, sterke emotionele reacties of het gevoel dat iets je overneemt op het moment dat het gebeurt. In zulke situaties is alleen praten of begrijpen vaak niet voldoende, omdat het lichaam en het zenuwstelsel als het ware “blijven hangen” in een oude reactie.
EMDR helpt om die lading te verminderen, zodat iemand niet meer steeds vanuit die oude spanning hoeft te reageren. Maar wat voor mij belangrijk is, is dat dit altijd gebeurt binnen een veilige en stabiele basis. Zonder comfort en regie kan EMDR te veel zijn of te snel gaan. Daarom gebruik ik het niet als startpunt, maar als verdieping op het moment dat iemand daar ook daadwerkelijk ruimte voor heeft. Door deze combinatie ontstaat er iets wat in mijn ogen essentieel is: niet alleen begrijpen waar iets vandaan komt, maar het ook daadwerkelijk anders kunnen ervaren en doorvoelen. Daardoor verandert niet alleen het inzicht, maar ook de manier waarop iemand reageert in het dagelijks leven.
EMDR is voor mij dus geen op zichzelf staande oplossing, maar een krachtig middel binnen een bredere aanpak. Het ondersteunt het proces, maar vervangt het niet. De basis blijft altijd dat iemand weer leert landen in zichzelf, keuzes kan maken en kan omgaan met wat er op hem afkomt, zonder daarin vast te blijven zitten.
Tot slot
Misschien herken je iets in wat je hebt gelezen, in jezelf of in de mensen met wie je werkt. Vaak zit de ingang niet in het groots aanpakken van alles tegelijk, maar juist in het durven kijken naar waar het nu schuurt en wat daar in de basis nodig is.
Niet meteen oplossen.
Niet meteen veranderen.
Maar eerst begrijpen wat er echt speelt, en van daaruit stap voor stap opnieuw opbouwen. Dat vraagt soms vertragen aan de voorkant, terwijl alles in je zegt dat je vooruit moet. Maar juist daar ontstaat ruimte. Ruimte om niet automatisch te reageren, maar bewust te kiezen. Ruimte om anders om te gaan met spanning, met jezelf en met de ander. Van daaruit ontstaat beweging die niet geforceerd is, maar gedragen. Niet tijdelijk, maar iets wat je mee kunt nemen, ook als het weer lastig wordt.
Verandering begint niet bij wat je doet, maar bij waar je op staat…
Wil je meer lezen over mijn manier van werken, dan kun je kijken op
https://www.selectiv-counseling.nl
